Opracowanie edukacyjne
Co trzeba wiedzieć przed quizem?
Obliczenia kalendarzowe i zegarowe łączą rachunek z nieregularnym podziałem czasu. Minuta ma 60 sekund, godzina 60 minut, doba 24 godziny, lecz miesiące mają 28, 29, 30 albo 31 dni. Rok przestępny koryguje długość roku astronomicznego: jest podzielny przez 4, ale lata setne muszą być podzielne przez 400. W zadaniach trzeba też rozróżnić chwilę rozpoczęcia, czas trwania i chwilę zakończenia.
Po tej lekcji potrafisz
- rozumieć pojęcia i zapis
- wykonywać obliczenia krok po kroku
- sprawdzać wynik inną metodą
- stosować wiedzę w zadaniach
Jednostki czasu
Przy zamianie godzin na minuty mnożymy przez 60, a minut na sekundy również przez 60. W przeciwnym kierunku dzielimy. Dwie godziny i kwadrans to 120+15=135 minut. Zapis 2,5 godziny oznacza dwie i pół godziny, czyli 2 godziny 30 minut, nie 2 godziny 5 minut.
Doba zaczyna się o 00:00 i kończy przed 24:00. Zapis 14:35 jest jednoznaczny w systemie 24-godzinnym. W systemie 12-godzinnym potrzebne jest rozróżnienie przed południem i po południu.
Upływ czasu
Czas trwania można obliczyć etapami do pełnej godziny. Od 8:47 do 9:00 mija 13 minut, od 9:00 do 11:00 dwie godziny, a do 11:25 kolejne 25 minut; razem 2 godziny 38 minut.
Gdy przedział przekracza północ, dzielimy go na część do 24:00 i od 00:00. Podobnie w rozkładzie jazdy trzeba uwzględnić zmianę daty. Odejmowanie zapisu godzin jak zwykłych liczb dziesiętnych jest błędne, ponieważ podstawa wynosi 60.
Kalendarz
Kwiecień, czerwiec, wrzesień i listopad mają 30 dni; pozostałe poza lutym 31. Luty ma 28 albo 29 dni. Znając dzień tygodnia, przesunięcie o siedem dni zachowuje jego nazwę, a reszta z dzielenia liczby dni przez siedem wyznacza przesunięcie.
W liczeniu dni trzeba ustalić, czy uwzględniamy dzień początkowy i końcowy. Od 3 do 5 maja mogą być dwa dni upływu, ale trzy daty pobytu, jeśli obejmuje całe dni 3, 4 i 5 maja. Odpowiedź zależy od sformułowania.
Lata i wieki
Rok podzielny przez 4 jest zwykle przestępny. Rok 1900 nie był, bo jako setny nie dzieli się przez 400; rok 2000 był. Ta reguła dotyczy kalendarza gregoriańskiego i pozwala ustalić liczbę dni lutego.
Wiek I obejmuje lata 1–100, a nie 0–99, ponieważ nie było roku zerowego w tradycyjnym liczeniu. Rok 2026 należy do XXI wieku. Przy osi czasu historycznego trzeba dodatkowo uważać na lata przed naszą erą.
Chronologia
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1 | ustal datę lub godzinę początkową |
| 2 | ujednolić jednostki |
| 3 | wykonać obliczenie etapami |
| 4 | sprawdzić zmianę doby, miesiąca lub roku |
Najważniejsze pojęcia
- czas trwania
- różnica między chwilą końcową i początkową
- rok przestępny
- rok mający 366 dni
- doba
- 24 godziny
- wiek
- okres stu lat
Najczęstsze pomyłki
- 2,5 godziny to 2 godziny 30 minut.
- Nie każdy rok podzielny przez 4 jest przestępny.
- Liczba dat objętych pobytem może różnić się od czasu, który upłynął.
Podsumowanie do zapamiętania
- Jednostki czasu opierają się na 60 i 24.
- Miesiące mają różną długość.
- Przekroczenie północy zmienia datę.
- Warunki roku przestępnego obejmują wyjątek lat setnych.