Opracowanie edukacyjne
Co trzeba wiedzieć przed quizem?
Parki narodowe chronią najcenniejsze polskie ekosystemy, krajobrazy i procesy przyrodnicze. Ich symbole pomagają rozpoznawać charakterystyczne gatunki lub elementy krajobrazu, ale nie zastępują wiedzy o położeniu, celu ochrony i zasadach zachowania na chronionym obszarze. Tworzą sieć obejmującą wybrzeże, pojezierza, niziny, wyżyny i góry, dlatego pokazują różnorodność przyrody całego kraju.
Po tej lekcji potrafisz
- wyjaśnić zadania parku narodowego
- rozpoznać najważniejsze polskie parki po położeniu i symbolu
- wskazać największy i najmniejszy park
- odróżnić ochronę ścisłą, czynną i krajobrazową
Czym jest park narodowy
Park narodowy obejmuje obszar o szczególnych wartościach przyrodniczych, naukowych, społecznych, kulturowych i edukacyjnych. Chroni się w nim nie tylko pojedynczy gatunek, lecz całe ekosystemy, przyrodę nieożywioną oraz zachodzące bez ingerencji człowieka procesy.
W Polsce działają 23 parki narodowe. Wokół parku może powstać otulina ograniczająca wpływ zabudowy, hałasu i innych zagrożeń. Turystyka jest możliwa na wyznaczonych szlakach i zgodnie z regulaminem konkretnego parku.
Parki i polskie krajobrazy
Biebrzański Park Narodowy chroni rozległe bagna i dolinę Biebrzy; jest największym polskim parkiem. Białowieski chroni fragment Puszczy Białowieskiej, kojarzonej z żubrem. Słowiński obejmuje wybrzeże, jeziora przybrzeżne i ruchome wydmy.
W górach Tatrzański Park Narodowy chroni Tatry, a jego symbolem jest kozica. Park Narodowy Gór Stołowych obejmuje formy skalne, między innymi Szczeliniec Wielki i Błędne Skały. Ojcowski Park Narodowy, najmniejszy w kraju, chroni jurajskie doliny, jaskinie i wapienne skały.
Symbole jako wskazówki
Żubr oznacza Białowieski Park Narodowy, żuraw — Poleski, a bielik — Woliński. Symbol nie zawsze przedstawia najliczniejszy gatunek; jest znakiem rozpoznawczym wybranym ze względu na związek z przyrodą i wizerunkiem parku.
Rozpoznawanie logo warto łączyć z mapą. Bielik kieruje uwagę na wyspę Wolin i wybrzeże, kozica na wysokie góry, a żuraw na mokradła Polesia. Takie skojarzenie pomaga zapamiętać nie tylko nazwę, lecz także środowisko chronione przez park.
Ochrona i odpowiedzialna turystyka
Ochrona ścisła pozwala przyrodzie rozwijać się bez bezpośredniej ingerencji. Ochrona czynna obejmuje zaplanowane zabiegi, gdy są potrzebne do zachowania siedliska lub gatunku. Ochrona krajobrazowa zabezpiecza charakterystyczne cechy krajobrazu.
Odwiedzający powinien poruszać się po udostępnionych trasach, nie płoszyć zwierząt, nie zrywać roślin i zabierać odpady. Zakazy nie są dowolnym utrudnieniem: ograniczają presję milionów odwiedzających na wrażliwe siedliska.
Chronologia
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1932 | utworzenie parków Pienińskiego i Białowieskiego |
| 1993 | utworzenie Biebrzańskiego Parku Narodowego |
| 2001 | utworzenie Parku Narodowego „Ujście Warty” |
Najważniejsze pojęcia
- park narodowy
- obszarowa forma ochrony najcenniejszej przyrody i krajobrazu
- otulina
- strefa ograniczająca zewnętrzne zagrożenia dla obszaru chronionego
- ekosystem
- organizmy oraz nieożywione środowisko powiązane zależnościami
- ochrona ścisła
- ochrona polegająca na nieingerowaniu w naturalne procesy
Najczęstsze pomyłki
- Największym parkiem jest Biebrzański, a nie Białowieski.
- Symbolem Tatrzańskiego Parku Narodowego jest kozica, nie świstak.
- Park narodowy nie jest obszarem całkowicie zamkniętym dla ludzi, ale ruch podlega zasadom.
Podsumowanie do zapamiętania
- W Polsce są 23 parki narodowe.
- Biebrzański jest największy, a Ojcowski najmniejszy.
- Każdy park chroni cały układ przyrodniczy, nie tylko swój symbol.
- Odpowiedzialna turystyka ogranicza szkody w ekosystemach.