Które uzasadnienie poprawnie wyjaśnia pisownię wyrazu „niecierpliwość” w zdaniu „Podczas oczekiwania ogarnęła go niecierpliwość”?
Odpowiedź: Wyraz jest rzeczownikiem, dlatego w tym użyciu zapisujemy „nie-” łącznie.
„Niecierpliwość” jest rzeczownikiem nazywającym stan, dlatego w zwykłym użyciu zapisujemy go łącznie. Pochodzenie wyrazu od przymiotnika, czasownik stojący wcześniej ani samo znaczenie braku cierpliwości nie uzasadniają odstępu lub łącznika. Rozdzielny zapis mógłby pojawić się w odrębnej konstrukcji z wyraźnym przeciwstawieniem, której w tym zdaniu nie ma.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które przykłady zawierają poprawny zapis „nie” z czasownikiem?
Odpowiedź: nie odkładaj zeszytu na brzeg ławki • nie zauważyliśmy zmiany w poleceniu
Z osobową formą czasownika „zauważyliśmy” oraz trybem rozkazującym „odkładaj” cząstkę „nie” zapisujemy osobno. Ta sama zasada obejmuje bezokolicznik, dlatego poprawnie byłoby także „nie przeczytać”. Zapis łączny ani łącznik nie są sposobem zapisywania przeczenia w tych przykładach czasownikowych.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Która wersja szkolnej tabliczki jest zapisana poprawnie?
Odpowiedź: Prosimy o nieblokowanie wejścia do biblioteki.
Po wyrażeniu „prosimy o” występuje rzeczownik odczasownikowy „blokowanie”. Z rzeczownikiem cząstkę zapisujemy łącznie, dlatego poprawna forma to „nieblokowanie”. Nie należy przenosić na ten rzeczownik reguły dotyczącej czasownika „nie blokować”; o zapisie decyduje część mowy użyta w konkretnym zdaniu.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Który zapis zdania z przymiotnikiem w stopniu wyższym jest zgodny z zasadami obowiązującymi od 1 stycznia 2026 roku?
Odpowiedź: Po poprawkach tekst okazał się niekrótszy od pierwszej wersji.
„Krótszy” jest przymiotnikiem w stopniu wyższym. Od 1 stycznia 2026 roku „nie-” z przymiotnikami zapisujemy łącznie bez względu na stopień, dlatego powstaje forma „niekrótszy”. „Nienajkrótszy” również może być poprawnie zbudowanym wyrazem, ale ma stopień najwyższy i nie uzupełnia zdania wskazaną formą.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Która forma poprawnie zapisuje połączenie „nie” z przymiotnikiem „najłatwiejszy”?
Odpowiedź: nienajłatwiejszy
Forma „najłatwiejszy” jest stopniem najwyższym przymiotnika. Zgodnie z zasadą obowiązującą od 2026 roku dołączamy „nie-” łącznie także do tego stopnia: „nienajłatwiejszy”. Forma „niełatwiejszy” ma inną budowę, ponieważ zawiera stopień wyższy „łatwiejszy”, więc nie jest odpowiedzią na pytanie o podany wyraz.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które zdanie poprawnie zapisuje „nie” z przysłówkiem odprzymiotnikowym w stopniu wyższym?
Odpowiedź: W drugim podejściu zawodnik wykonał zadanie niedokładniej niż wcześniej.
„Dokładniej” jest stopniem wyższym przysłówka „dokładnie”, utworzonego od przymiotnika „dokładny”. Od 2026 roku „nie-” zapisujemy z takim przysłówkiem łącznie niezależnie od stopnia: „niedokładniej”. Forma „nienajdokładniej” reprezentuje stopień najwyższy, dlatego zmieniałaby postać wskazanego w pytaniu wyrazu.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które przykłady pokazują łączną pisownię „nie-” z przysłówkiem odprzymiotnikowym?
Odpowiedź: niestarannie wykonany szkic • niestaranniej przygotowana druga wersja • nienajstaranniej sporządzona notatka
„Starannie”, „staranniej” i „najstaranniej” są przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu równym, wyższym i najwyższym. Od 2026 roku we wszystkich tych formach stosujemy zapis łączny: „niestarannie”, „niestaranniej”, „nienajstaranniej”. „Bardzo” nie jest przysłówkiem utworzonym od przymiotnika i w połączeniu „nie bardzo” pozostaje osobnym wyrazem.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które połączenia są poprawnie zapisane rozdzielnie?
Odpowiedź: nie zgubiłem karty pracy • nie bardzo rozumiem polecenie • nie tylko pierwszy rozdział
Czasownik zapisujemy z „nie” osobno: „nie zgubiłem”. Rozdzielny zapis mają też utrwalone połączenia z przysłówkami nieodprzymiotnikowymi, takie jak „nie bardzo” i „nie tylko”. Rzeczownik nazywający stan wymaga natomiast zapisu „niepokój”; odstęp tworzyłby inną, niepasującą do zdania konstrukcję.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które zdanie zawiera wyraźne przeciwstawienie uzasadniające rozdzielną pisownię?
Odpowiedź: Płaszcz był nie czarny, ale granatowy.
W zdaniu o płaszczu nadawca odrzuca określenie „czarny” i zastępuje je określeniem „granatowy”. Takie jednoczesne zaprzeczenie i przeciwstawienie uzasadnia zapis rozdzielny „nie czarny”. Pozostałe formy są pojedynczymi wyrazami nazywającymi stan, cechę lub sposób wykonania.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które zdania są poprawne według zasad obowiązujących od 2026 roku?
Odpowiedź: To był niełatwy, ale możliwy do wykonania eksperyment. • Zadanie było nie łatwe, ale trudne. • To nienajkrótsza, ale bardzo jasna instrukcja.
„Niełatwy” nazywa jedną cechę, a dalszy człon dodaje informację o możliwości wykonania, więc zapis pozostaje łączny. „Nie łatwe, ale trudne” to bezpośrednie przeciwstawienie, dlatego odstęp jest uzasadniony. Stopień najwyższy zapisujemy od 2026 roku łącznie: „nienajkrótsza”; łącznik w formie „nie-najprostszy” nie wynika z żadnej z tych reguł.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Który zapis poprawnie rozróżnia zaprzeczenie czasownika od przysłówka utworzonego od przymiotnika?
Odpowiedź: Komentarz nie był uprzejmy, a jego autor odpowiedział nieuprzejmie.
W pierwszej części cząstka zaprzecza czasownikowi „był”, więc zapisujemy „nie był” osobno. „Nieuprzejmie” jest natomiast przysłówkiem utworzonym od przymiotnika „uprzejmy” i nazywa sposób udzielenia odpowiedzi, dlatego ma zapis łączny. Łącznik nie jest poprawnym sposobem połączenia „nie” z żadną z tych form.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które działania prowadzą do rzetelnego sprawdzenia pisowni „nie”?
Odpowiedź: Rozpoznanie części mowy wyrazu występującego po cząstce „nie”. • Sprawdzenie, czy zdanie naprawdę zaprzecza jednej cesze i przeciwstawia jej inną. • Porównanie wątpliwej formy z aktualnym źródłem uwzględniającym zasady od 2026 roku.
Najpierw rozpoznajemy część mowy, następnie stosujemy aktualną regułę i oceniamy kontekst, zwłaszcza prawdziwe przeciwstawienie. Samo znaczenie braku cechy nie uzasadnia już rozdzielania „nie” od przymiotnika w stopniu wyższym: od 2026 roku podstawowa pisownia przymiotników i przysłówków odprzymiotnikowych jest łączna we wszystkich stopniach.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗