Które kategorie zmieniają formę rzeczownika podczas odmiany?
Odpowiedź: przypadek, na przykład zeszyt – zeszytu • liczba, na przykład uczeń – uczniowie
Rzeczownik odmienia się przez przypadki i liczby, natomiast jego rodzaj jest cechą stałą. Osoba jest kategorią typową dla form czasownika, dlatego nie opisuje deklinacji rzeczownika.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
W jakim przypadku występuje wyrażenie „nowego zeszytu” w zdaniu „Nie ma w plecaku nowego zeszytu”?
Odpowiedź: w dopełniaczu, ponieważ odpowiada na pytania kogo? czego?
Konstrukcja „nie ma” łączy się tu z dopełniaczem: nie ma kogo? czego? — nowego zeszytu. Przymiotnik przyjmuje ten sam przypadek, liczbę i rodzaj co określany rzeczownik.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
W jakim przypadku występuje wyrażenie „ciekawemu obrazowi” w zdaniu „Przyglądam się ciekawemu obrazowi”?
Odpowiedź: w celowniku, bo można zapytać komu? czemu?
Czasownik „przyglądam się” wymaga celownika: przyglądam się komu? czemu? — ciekawemu obrazowi. Końcówki obu wyrazów tworzą zgodną formę rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
W jakim przypadku występuje wyrażenie „wysoką wieżę” w zdaniu „Widzę wysoką wieżę”?
Odpowiedź: w bierniku, bo odpowiada na pytania kogo? co?
Wyrażenie nazywa obiekt czynności widzenia i odpowiada na pytania biernika: widzę kogo? co? — wysoką wieżę. Forma przymiotnika „wysoką” zgadza się z rzeczownikiem „wieżę”.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
W jakim przypadku występuje wyrażenie „dobrym kolegą” w zdaniu „Idę do kina z dobrym kolegą”?
Odpowiedź: w narzędniku, ponieważ przyimek „z” oznacza tu towarzyszenie i prowadzi do pytania z kim?
Przyimek „z” oznaczający towarzyszenie łączy się z narzędnikiem: idę z kim? — z dobrym kolegą. Zarówno rzeczownik, jak i określający go przymiotnik mają formę narzędnika.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
W jakim przypadku występuje wyrażenie „trudnym zadaniu” w zdaniu „Rozmawiamy o trudnym zadaniu”?
Odpowiedź: w miejscowniku, rozpoznawanym przez pytania o kim? o czym?
Po przyimku „o” w znaczeniu tematu rozmowy używamy miejscownika: rozmawiamy o kim? o czym? — o trudnym zadaniu. Nazwa „miejscownik” nie oznacza, że przypadek zawsze nazywa miejsce.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Jaki przypadek ma imię „Olu” w zdaniu „Olu, podaj mi atlas”?
Odpowiedź: wołacz, bo nadawca bezpośrednio zwraca się do Oli
Forma „Olu” służy do bezpośredniego zwrotu do adresatki, dlatego jest wołaczem. Przecinek oddziela ten zwrot od pozostałej części wypowiedzenia, ale sam znak nie wyznacza przypadku.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Pod jakimi względami przymiotnik dostosowuje swoją formę do określanego rzeczownika?
Odpowiedź: przypadku, na przykład o zielonym parku • liczby, na przykład ciekawa książka – ciekawe książki • rodzaju, na przykład wysoki dom – wysoka wieża
Przymiotnik zgadza się z rzeczownikiem w przypadku, liczbie i rodzaju. Osoba nie jest kategorią odmiany przymiotnika; rozpoznajemy ją przede wszystkim w osobowych formach czasownika.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Która forma poprawnie uzupełnia zdanie „Przyglądam się ___ mapom w atlasie”?
Odpowiedź: dwóm starym
Czasownik „przyglądam się” wymaga celownika, a rzeczownik „mapom” ma celownik liczby mnogiej. Liczebnik i przymiotnik również przyjmują formy celownika: „dwóm starym mapom”.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Jak należy opisać formę wyrazu „muzeum” w zdaniu „Wracam z muzeum”?
Odpowiedź: To dopełniacz liczby pojedynczej, choć wyraz zachowuje postać „muzeum”.
Przyimek „z” oznaczający kierunek od jakiegoś miejsca wymaga dopełniacza: wracam z czego? — z muzeum. Rzeczowniki nijakie zakończone na „-um” zwykle nie zmieniają formy w liczbie pojedynczej, lecz przypadek wynika ze składni zdania.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które informacje poprawnie opisują zaimki?
Odpowiedź: Mogą zastępować inne wyrazy, dzięki czemu ograniczają powtórzenia. • Zaimki przymiotne odmieniają się podobnie jak przymiotniki.
Zaimki zastępują między innymi rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki lub przysłówki. Wiele z nich się odmienia, a zaimki przymiotne, takie jak „mój” czy „ten”, dostosowują przypadek, liczbę i rodzaj podobnie jak przymiotniki.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Która forma poprawnie uzupełnia zdanie „Rozmawiałem z ___ po konkursie”?
Odpowiedź: dwoma nowymi uczniami
Przyimek „z” oznaczający rozmówców wymaga narzędnika. Wszystkie trzy wyrazy muszą mieć zgodne formy, dlatego poprawne połączenie brzmi „z dwoma nowymi uczniami”.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗