Quizowania
⌛ 00:00
0/12

Przypadki i odmiana części mowy – język polski klasa 6

Przypadki i odmiana części mowy w klasie 6: kontekst, przyimki, zgoda wyrazów, zaimki, liczebniki i nietypowe formy. Quiz, fiszki i pełne opracowanie.

Edukacja szkolna Język polski Poziom: średni 12 pytań
1. Jak należy rozpoznać przypadek wyrażenia „starego mostu” w zdaniu „Przyglądam się fotografii starego mostu”?
2. W których zdaniach przyimek „z” łączy się z dopełniaczem?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

3. Jaką formą jest wyrażenie „na szerokim biurku” w zdaniu „Atlas leżał na szerokim biurku”?
4. Które wyrażenia zachowują zgodę przymiotnika z rzeczownikiem?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

5. Jak należy opisać formę „muzeum” w zdaniu „Spotkaliśmy się w muzeum”?
6. Które stwierdzenia poprawnie opisują odmianę rzeczownika?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

7. Jaki przypadek ma forma „trenerze” w zdaniu „Panie trenerze, proszę sprawdzić wynik”?
8. W których zdaniach rzeczownik ujęty w cudzysłów ma celownik liczby mnogiej?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

9. Która forma zgodnie z normą wzorcową uzupełnia zdanie „Proszę, podaj mi ___ książkę z górnej półki”?
10. Które zdanie zawiera poprawne połączenie liczebnika z rzeczownikiem?
11. Który opis poprawnie porównuje formę „ucznia” w zdaniach „Nie ma ucznia w sali” i „Widzę ucznia w sali”?
12. Które stwierdzenia o rzeczownikach o nietypowej odmianie są poprawne?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

Graj dalej

Ucz się z fiszkami Cała kategoria
Edukacja szkolna Przypadki i odmiana części mowy – klasa 5 12 pytań · średni Edukacja szkolna List, zaproszenie, ogłoszenie i dedykacja – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Baśń, legenda, mit, bajka i opowiadanie – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Głoski, litery, akcent i podstawy fonetyki – język polski klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Notatka, plan i selekcja informacji – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy – język polski klasa 6 12 pytań · średni

Utrwal wiedzę

Wyjaśnienia wszystkich odpowiedzi

Jak należy rozpoznać przypadek wyrażenia „starego mostu” w zdaniu „Przyglądam się fotografii starego mostu”?

Odpowiedź: Jako dopełniacz, ponieważ wyrażenie zależy od rzeczownika „fotografii”: fotografii czego?

Czasownik „przyglądam się” rzeczywiście wymaga celownika, ale bezpośrednio zależy od niego wyraz „fotografii”. Wyrażenie „starego mostu” jest podrzędne wobec rzeczownika „fotografii”: fotografii kogo? czego? — starego mostu. Dlatego oba wyrazy mają dopełniacz. Analizujemy każdy związek osobno, zamiast przenosić przypadek pierwszego rzeczownika na całą dalszą grupę.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

W których zdaniach przyimek „z” łączy się z dopełniaczem?

Odpowiedź: Wracamy z przedstawienia późnym wieczorem. • Zsunęliśmy plecak z wysokiej półki.

Gdy „z” wskazuje miejsce, z którego ktoś wraca lub z którego coś zostaje zdjęte, wymaga dopełniacza: z czego? — z przedstawienia, z półki. W znaczeniu towarzyszenia przyimek łączy się z narzędnikiem: z kim? — z przewodniczącą, z kuzynem. O przypadku rozstrzyga więc znaczenie wyrażenia, a nie sam przyimek.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaką formą jest wyrażenie „na szerokim biurku” w zdaniu „Atlas leżał na szerokim biurku”?

Odpowiedź: Miejscownikiem, ponieważ wyrażenie określa miejsce: na czym leżał atlas?

Forma „na szerokim biurku” odpowiada na pytanie na czym? i nazywa stałe położenie atlasu, dlatego ma miejscownik. W zdaniu wskazującym kierunek, na przykład „położyłem atlas na szerokie biurko”, wyrażenie „na biurko” miałoby biernik. Różnica znaczenia prowadzi do innej formy tego samego rzeczownika.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które wyrażenia zachowują zgodę przymiotnika z rzeczownikiem?

Odpowiedź: przyglądam się barwnej ilustracji • wracam z dalekiej wycieczki

W połączeniach „barwnej ilustracji” i „dalekiej wycieczki” przymiotniki przyjmują ten sam przypadek, liczbę i rodzaj co rzeczowniki. Przy żeńskich formach „książce” oraz „wieżę” potrzebne są odpowiednio formy „interesującej” i „wysoką”. Zgoda obejmuje całą grupę rzeczownika, dlatego nie wystarczy, że każdy wyraz osobno wygląda jak poprawna forma.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jak należy opisać formę „muzeum” w zdaniu „Spotkaliśmy się w muzeum”?

Odpowiedź: To miejscownik liczby pojedynczej, choć rzeczownik zachowuje postać „muzeum”.

Wyrażenie „w muzeum” odpowiada tu na pytanie gdzie? i ma miejscownik liczby pojedynczej. Rzeczowniki nijakie zakończone na „-um” zwykle nie zmieniają postaci w liczbie pojedynczej, więc ich przypadek rozpoznajemy z przyimka i funkcji w zdaniu. Identyczny zapis nie oznacza automatycznie mianownika.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które stwierdzenia poprawnie opisują odmianę rzeczownika?

Odpowiedź: Przypadek może zmieniać formę rzeczownika zależnie od jego roli w zdaniu. • Liczba odróżnia formę odnoszącą się do jednego obiektu od formy odnoszącej się do wielu.

Rzeczownik odmienia się przez przypadki i liczby. Jego rodzaj jest cechą przypisaną wyrazowi, a nie kolejną formą wybieraną podczas deklinacji: „książka”, „książki” i „książką” nadal są rodzaju żeńskiego. Osoba jest kategorią związaną przede wszystkim z odmianą czasownika, nie rzeczownika.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaki przypadek ma forma „trenerze” w zdaniu „Panie trenerze, proszę sprawdzić wynik”?

Odpowiedź: Wołacz, bo forma „trenerze” jest bezpośrednim zwrotem do adresata.

„Panie trenerze” jest zwrotem do osoby, która ma usłyszeć wypowiedź, dlatego obie formy występują w wołaczu. To, że „trenerze” wygląda tak samo jak miejscownik w połączeniu „o trenerze”, nie zmienia jego funkcji. Przypadek rozstrzyga użycie w zdaniu, nie samo brzmienie końcówki.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

W których zdaniach rzeczownik ujęty w cudzysłów ma celownik liczby mnogiej?

Odpowiedź: Pomagam „sąsiadom” uporządkować ogród. • Przyglądam się „modelom” na wystawie.

Czasowniki „pomagam” i „przyglądam się” prowadzą do pytań komu? czemu?, dlatego formy „sąsiadom” i „modelom” są celownikiem liczby mnogiej. „Sąsiadów” po „szukam” ma dopełniacz, a „o modelach” — miejscownik. Końcówka „-om” jest charakterystyczna dla celownika liczby mnogiej rzeczowników wszystkich rodzajów.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Która forma zgodnie z normą wzorcową uzupełnia zdanie „Proszę, podaj mi ___ książkę z górnej półki”?

Odpowiedź: „tę”, bo zaimek i rzeczownik mają biernik liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego

W zdaniu „podaj tę książkę” rzeczownik i wskazujący na niego zaimek mają biernik liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego. W normie wzorcowej używamy więc formy „tę”. Forma „tą” odpowiada narzędnikowi i jest poprawna w innym związku, na przykład „interesuję się tą książką”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zdanie zawiera poprawne połączenie liczebnika z rzeczownikiem?

Odpowiedź: Dwoje dzieci czekało przed biblioteką.

Z rzeczownikiem „dzieci” używamy liczebnika zbiorowego „dwoje”. Gdy takie połączenie jest podmiotem, orzeczenie występuje w liczbie pojedynczej rodzaju nijakiego: „dwoje dzieci czekało”. Książki łączymy z liczebnikiem głównym „trzy”, a poprawne połączenie z nazwą istot młodych brzmiałoby „troje szczeniąt bawiło się”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Który opis poprawnie porównuje formę „ucznia” w zdaniach „Nie ma ucznia w sali” i „Widzę ucznia w sali”?

Odpowiedź: Najpierw jest to dopełniacz, a następnie biernik, mimo identycznego zakończenia.

W konstrukcji „nie ma kogo? czego?” wyraz „ucznia” ma dopełniacz. W zdaniu twierdzącym „widzę kogo? co?” ta sama postać jest biernikiem. Identyczna końcówka może więc odpowiadać różnym przypadkom; rozstrzyga związek z czasownikiem i pytanie zadane w danym kontekście.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które stwierdzenia o rzeczownikach o nietypowej odmianie są poprawne?

Odpowiedź: Rzeczownik „muzeum” zachowuje jednakową postać w przypadkach liczby pojedynczej. • W liczbie mnogiej wyraz „muzeum” tworzy między innymi formy „muzea” i „muzeów”. • Rzeczownik „człowiek” ma w liczbie mnogiej temat widoczny w formie „ludzie”.

Rzeczowniki typu „muzeum” są niezmienne w liczbie pojedynczej, ale odmieniają się w mnogiej: „muzea”, „muzeów”, „muzeom”. „Człowiek — ludzie” pokazuje bardzo dużą zmianę tematu. Zakończenie „-a” nie czyni natomiast wyrazu nieodmiennym: rzeczownik „poeta” odmienia się w liczbie pojedynczej według wzoru podobnego do rzeczowników żeńskich.

Sprawdź źródło wyjaśnienia