Który zestaw cech najlepiej opisuje baśń?
Odpowiedź: wydarzenia fantastyczne, próby bohatera i cudowna pomoc
Baśń przyjmuje cudowność jako element przedstawionego świata: bohater może przechodzić próby i otrzymywać magiczną pomoc. O rozpoznaniu decyduje zestaw tych cech, a nie sam niezwykły rekwizyt. Pozostałe odpowiedzi kierują uwagę odpowiednio na tradycję miejsca w legendzie, wierzenia wspólnoty w micie oraz alegoryczne pouczenie bajki.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Z czym najczęściej wiąże się legenda?
Odpowiedź: z konkretnym miejscem, postacią lub tradycją historyczną
Legenda zwykle łączy opowieść z rozpoznawalnym miejscem, postacią lub tradycją historyczną. Może zawierać fantastykę, ale jej obecność nie oznacza, że wszystkie wydarzenia są faktami historycznymi. Nieokreślony czas i próby bohatera częściej naprowadzają na baśń, wierzenia o bogach na mit, a alegoryczne pouczenie na bajkę.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które funkcje pełnił mit w dawnej wspólnocie?
Odpowiedź: objaśniał pochodzenie świata, ludzi lub zjawisk • wyrażał wierzenia i porządkował obraz świata wspólnoty
Mit wyrażał wierzenia wspólnoty i pomagał objaśniać porządek świata, pochodzenie ludzi lub zjawisk. Obie zaznaczone funkcje są więc właściwe. Nie należy utożsamiać mitu z kroniką wymagającą dokładnego odtworzenia wydarzeń ani ze szczegółowym kodeksem prawa: to inne rodzaje przekazu i inne zadania tekstu.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Jaki element często zamyka bajkę literacką?
Odpowiedź: morał wyrażający ogólne pouczenie
Bajka literacka prowadzi do ogólnego pouczenia nazywanego morałem. Może on zostać wypowiedziany na końcu, pojawić się w innym miejscu albo wynikać z przebiegu historii. Dlatego pytanie mówi o elemencie często zamykającym bajkę, a nie o obowiązkowym ostatnim zdaniu. Didaskalia i spis postaci należą przede wszystkim do zapisu dramatu.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które stwierdzenie o bajce jako gatunku jest poprawne?
Odpowiedź: Bajka jest odrębnym gatunkiem, a nie nazwą całej literatury dziecięcej.
Bajka jest gatunkiem literackim o własnych cechach, między innymi pouczającej funkcji i częstym wykorzystaniu alegorii. Sam dziecięcy odbiorca, niewielka objętość lub mówiące zwierzę nie wystarczają do klasyfikacji. Baśń również może zawierać zwierzęta i fantastykę, ale nie jest z tego powodu drugim określeniem tego samego gatunku.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Jakie postacie są charakterystyczne dla wielu bajek?
Odpowiedź: zwierzęta obdarzone ludzkimi cechami
W wielu bajkach zwierzęta mówią i działają jak ludzie, reprezentując ich cechy lub postawy. Taka postać pozwala pokazać na przykład spryt, pychę albo naiwność i wyprowadzić bardziej ogólne pouczenie. Nie chodzi o wierny opis zoologiczny. Pozostałe zestawy cech kierują uwagę na mit, legendę lub baśń.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które stwierdzenie o morale w opowiadaniu jest poprawne?
Odpowiedź: Morał może się pojawić, ale nie jest konieczną cechą opowiadania.
Opowiadanie przedstawia zdarzenia i nie wymaga ogólnego pouczenia. Morał może się w nim pojawić, ale jego brak nie odbiera tekstowi przynależności do tego gatunku. Pouczenie nie zależy też od narracji pierwszoosobowej: rodzaj narratora i obecność morału to dwa różne zagadnienia, których nie należy utożsamiać.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Na jakiej podstawie najlepiej rozpoznać gatunek utworu?
Odpowiedź: na podstawie zestawu cech budowy, treści i funkcji utworu
Gatunek rozpoznajemy przez porównanie kilku cech: sposobu budowy, przedstawionej treści i funkcji utworu. Pojedynczy rekwizyt, sama długość lub rodzaj narratora mogą występować w różnych gatunkach. Jeśli fragment jest zbyt krótki, warto nazwać dostrzeżone cechy, zamiast uznawać jeden szczegół za bezsporny dowód klasyfikacji.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które zdanie trafnie wskazuje podstawową różnicę między mitem a baśnią?
Odpowiedź: Mit wiązał się z wierzeniami wspólnoty, a baśń — z konwencją fantastyczną.
Mit był związany z wierzeniami wspólnoty i wyjaśnianiem świata w jej kulturze. Baśń również dopuszcza cudowność, ale rozpatrujemy ją jako konwencję opowieści fantastycznej. Różnicy nie wyznacza samo miejsce powstania ani obecność morału. W poprawnej odpowiedzi najważniejsza jest funkcja opowieści, a nie katalog jej niezwykłych postaci.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗
Które relacje porządkują zdarzenia tworzące fabułę?
Odpowiedź: następstwo czasowe między zdarzeniami • związki przyczynowo-skutkowe między zdarzeniami
Fabułę tworzy układ zdarzeń powiązanych między innymi następstwem czasowym oraz przyczynami i skutkami. Dlatego prawidłowe są dwie wskazane relacje. Wydarzenia mogą rozgrywać się w różnych miejscach i angażować bohaterów w różnym stopniu. Wspólne miejsce lub jednakowy udział postaci nie są warunkami porządkującymi każde zdarzenie fabuły.
Sprawdź źródło wyjaśnienia ↗