Quizowania
⌛ 00:00
0/12

Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie – klasa 6

Rozpoznaj zdania złożone współrzędnie i podrzędnie, relacje między członami oraz poprawną interpunkcję w klasie 6.

Edukacja szkolna Język polski Poziom: średni 12 pytań
1. Ile zdań składowych tworzy wypowiedzenie „Kiedy ucichł wiatr, wyszliśmy z domu i ruszyliśmy w stronę lasu”?
2. Które objaśnienie poprawnie odróżnia zdanie złożone współrzędnie od podrzędnie złożonego?
3. Które wypowiedzenia są zdaniami złożonymi współrzędnie?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

4. Jaką funkcję pełni zdanie podrzędne w wypowiedzeniu „Zabraliśmy parasole, ponieważ zapowiadano burzę”?
5. Jaki typ relacji zachodzi w zdaniu „Otworzyłem zeszyt i zapisałem temat”?
6. Jaki typ relacji występuje w zdaniu „Chciałem pojechać rowerem, ale zaczął padać deszcz”?
7. Jaki typ relacji występuje w zdaniu „Pociąg miał opóźnienie, więc przyjechaliśmy później”?
8. W których zdaniach przecinek oddzielający zdania składowe zapisano poprawnie?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

9. Który zapis poprawnie wykorzystuje powtórzony spójnik „ani”?
10. Które przekształcenia zachowują sens przyczynowy zdania „Nie poszliśmy na spacer, ponieważ mocno padało”?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

11. Ile zdań składowych zawiera wypowiedzenie „Wiem, że wrócisz, gdy skończy się trening”?
12. Które zasady pomagają rzetelnie analizować zdanie złożone?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

Graj dalej

Ucz się z fiszkami Cała kategoria
Edukacja szkolna Składnia zdań złożonych – zależności, zagnieżdżenia i interpunkcja, klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna Mowa zależna i niezależna bez zmiany sensu – klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna List, zaproszenie, ogłoszenie i dedykacja – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Baśń, legenda, mit, bajka i opowiadanie – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Głoski, litery, akcent i podstawy fonetyki – język polski klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Notatka, plan i selekcja informacji – klasa 6 12 pytań · średni

Utrwal wiedzę

Wyjaśnienia wszystkich odpowiedzi

Ile zdań składowych tworzy wypowiedzenie „Kiedy ucichł wiatr, wyszliśmy z domu i ruszyliśmy w stronę lasu”?

Odpowiedź: trzy, ponieważ występują formy osobowe: „ucichł”, „wyszliśmy” i „ruszyliśmy”

Zdania składowe rozpoznajemy przede wszystkim po osobowych formach czasownika. W tym wypowiedzeniu są trzy takie formy: „ucichł”, „wyszliśmy” oraz „ruszyliśmy”, więc całość ma trzy zdania składowe.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które objaśnienie poprawnie odróżnia zdanie złożone współrzędnie od podrzędnie złożonego?

Odpowiedź: W zdaniu współrzędnym człony są równorzędne, a w podrzędnym jeden człon zależy składniowo od drugiego.

Współrzędność oznacza równorzędność zdań składowych. W konstrukcji podrzędnej jedno zdanie pełni wobec drugiego określoną funkcję i można o nie zapytać z członu nadrzędnego; liczba orzeczeń ani czas gramatyczny nie rozstrzygają tej relacji.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które wypowiedzenia są zdaniami złożonymi współrzędnie?

Odpowiedź: Padał deszcz, ale zawodnicy kontynuowali mecz. • Sprawdziłem rozkład i kupiłem bilet.

W zdaniach ze spójnikami „ale” i „i” oba człony są składniowo równorzędne: drugi nie odpowiada na pytanie postawione z pierwszego. „Ponieważ” oraz „gdy” wprowadzają natomiast zdania podrzędne zależne od członu nadrzędnego.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaką funkcję pełni zdanie podrzędne w wypowiedzeniu „Zabraliśmy parasole, ponieważ zapowiadano burzę”?

Odpowiedź: wyjaśnia przyczynę zabrania parasoli

O człon „ponieważ zapowiadano burzę” pytamy: dlaczego zabraliśmy parasole? Zdanie podrzędne podaje przyczynę czynności wyrażonej w zdaniu nadrzędnym, a nie jej skutek, czas ani warunek.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaki typ relacji zachodzi w zdaniu „Otworzyłem zeszyt i zapisałem temat”?

Odpowiedź: łączna, bo obie czynności są dodane do siebie jako równorzędne

Spójnik „i” łączy tu dwie równorzędne czynności tego samego wykonawcy, dlatego jest to zdanie współrzędnie złożone łączne. Samo następstwo zdarzeń nie oznacza jeszcze relacji wynikowej.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaki typ relacji występuje w zdaniu „Chciałem pojechać rowerem, ale zaczął padać deszcz”?

Odpowiedź: przeciwstawna, ponieważ drugi człon wprowadza okoliczność sprzeczną z zamiarem

Spójnik „ale” sygnalizuje przeciwstawienie: zamiar jazdy zderza się z przeszkodą w postaci deszczu. Drugi człon nie jest skutkiem pierwszego i nie tworzy z nim zwykłego wyliczenia.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaki typ relacji występuje w zdaniu „Pociąg miał opóźnienie, więc przyjechaliśmy później”?

Odpowiedź: wynikowa, bo późniejszy przyjazd jest skutkiem opóźnienia pociągu

Spójnik „więc” wprowadza skutek sytuacji przedstawionej wcześniej. Opóźnienie pociągu prowadzi do późniejszego przyjazdu, dlatego zdanie jest współrzędnie złożone wynikowe.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

W których zdaniach przecinek oddzielający zdania składowe zapisano poprawnie?

Odpowiedź: Zadzwoniłem do kolegi, ale nie odebrał telefonu. • Zostaliśmy w domu, ponieważ nadciągała burza. • Spóźnił się autobus, więc wybraliśmy inną trasę.

Przecinek stawiamy przed „ale”, „ponieważ” i „więc”, gdy łączą zdania składowe. Przed pojedynczym spójnikiem „i” w zwykłym zdaniu łącznym przecinka się nie stawia, dlatego trzeci zapis jest niepoprawny.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Który zapis poprawnie wykorzystuje powtórzony spójnik „ani”?

Odpowiedź: Ani pójdziemy do kina, ani zostaniemy w domu.

Jeśli spójnik „ani” powtarza się przed równorzędnymi członami, przecinek stawiamy przed drugim wystąpieniem spójnika. Nie oddzielamy natomiast przecinkiem samego „ani” od członu, który wprowadza.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które przekształcenia zachowują sens przyczynowy zdania „Nie poszliśmy na spacer, ponieważ mocno padało”?

Odpowiedź: Mocno padało, dlatego nie poszliśmy na spacer. • Powodem rezygnacji ze spaceru był mocny deszcz.

Pierwsza wersja wyraża tę samą zależność jako przyczynę i skutek, a trzecia ujmuje ją w zdaniu pojedynczym. „Ale” oraz „mimo to” wprowadzają przeciwstawienie, więc zmieniają relację logiczną między informacjami.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Ile zdań składowych zawiera wypowiedzenie „Wiem, że wrócisz, gdy skończy się trening”?

Odpowiedź: trzy, ponieważ występują orzeczenia „wiem”, „wrócisz” i „skończy się”

Wypowiedzenie zawiera trzy osobowe formy czasownika, a więc trzy orzeczenia i trzy zdania składowe. Spójniki pokazują zależności między członami, lecz liczby zdań nie ustalamy przez samo liczenie przecinków.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zasady pomagają rzetelnie analizować zdanie złożone?

Odpowiedź: Sprawdź, czy między członami można postawić pytanie składniowe wskazujące zależność. • Najpierw odszukaj wszystkie orzeczenia wyrażone osobowymi formami czasownika. • Nazwij relację znaczeniową dopiero po odczytaniu sensu obu zdań składowych.

Analiza wymaga odnalezienia orzeczeń, wyznaczenia członów i ustalenia, czy są równorzędne, czy jeden zależy od drugiego. Dopiero wtedy można nazwać relację; sam spójnik jest wskazówką, ale nie zastępuje analizy budowy i sensu.

Sprawdź źródło wyjaśnienia