Quizowania
⌛ 00:00
0/15

Składnia zdań złożonych – zależności, zagnieżdżenia i interpunkcja, klasa 7

Składnia zdań złożonych w klasie 7: relacje współrzędne i podrzędne, wypowiedzenia wielokrotnie złożone, mowa zależna, wykresy zależności oraz poprawna…

Edukacja szkolna Język polski Poziom: średni 15 pytań
1. Które zdanie jest złożone podrzędnie dopełnieniowe?
2. Które połączenia mają sens wskazany w opisie?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

3. W którym zapisie prawidłowo wydzielono wtrącone zdanie podrzędne?
4. Zdanie brzmi: „Kiedy ucichł wiatr, żeglarze rozwinęli żagle, które wcześniej zabezpieczyli”. Który opis zależności jest trafny?
5. Które zdania zawierają po trzy zdania składowe?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

6. Przeczytaj zdanie „Wiem, że bibliotekarka poleciła książkę, którą napisał młody autor”. Który opis zagnieżdżenia jest poprawny?
7. Która wersja poprawnie zapisuje zdanie z pojedynczym spójnikiem „i” łączącym dwa człony współrzędne?
8. Które zdania zawierają poprawnie zapisane granice zdań podrzędnych?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

9. W zdaniu „Wrócimy na boisko, gdy przestanie padać, ponieważ chcemy dokończyć turniej” jaką funkcję pełnią człony podrzędne?
10. Które zdania zawierają człon podrzędny określający rzeczownik, a nie uzupełniający treść czasownika?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

11. Które przekształcenie zachowuje sens zdania „Ponieważ autobus się spóźnił, dotarliśmy po rozpoczęciu spotkania”?
12. Które opisy poprawnie analizują zdanie „Kiedy zapadł zmrok, przewodnik rozpalił ognisko i uczestnicy przygotowali kolację”?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

13. Zdanie „Jeśli założymy osłonę, rośliny przetrwają przymrozek” wyraża warunek. Które przekształcenie zachowuje ten sens?
14. Który zapis poprawnie stosuje przecinek przy powtórzonym spójniku pełniącym tę samą funkcję?
15. Przeczytaj mikrotekst: „Redaktorka sprawdziła dane, które przesłał reporter, a kiedy zauważyła rozbieżność, poprosiła go, żeby ponownie skontaktował się z rozmówcą”. Które stwierdzenia o jego składni są poprawne?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

Graj dalej

Ucz się z fiszkami Cała kategoria
Edukacja szkolna Mowa zależna i niezależna bez zmiany sensu – klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Opowieść wigilijna: pamięć, empatia i przyszłość – klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna Lektury: wybory, odpowiedzialność i fantastyka – klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna Charakterystyka i porównywanie postaci – klasa 7 15 pytań · średni Edukacja szkolna Jak skutecznie argumentować? Rozprawka i przemówienie – klasa 7 15 pytań · średni

Utrwal wiedzę

Wyjaśnienia wszystkich odpowiedzi

Które zdanie jest złożone podrzędnie dopełnieniowe?

Odpowiedź: Wiem, że Lena przygotowała mapę trasy.

Od czasownika „wiem” stawiamy pytanie „co wiem?”, a odpowiedzią jest całe zdanie „że Lena przygotowała mapę trasy”, dlatego to zdanie podrzędne dopełnieniowe. W drugim przykładzie występuje okolicznik czasu, w trzecim relacja wynikowa, a w czwartym zdanie określające rzeczownik „mapa”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które połączenia mają sens wskazany w opisie?

Odpowiedź: „Zamkniemy okno albo przeniesiemy rośliny” wyraża rozłączność. • „Padał deszcz, lecz mecz rozpoczęto” wyraża przeciwstawienie.

„Albo” przedstawia alternatywę, zatem tworzy relację rozłączną, natomiast „lecz” zestawia okoliczności sprzeczne z oczekiwaniem i sygnalizuje przeciwstawienie. W trzecim zdaniu „więc” wprowadza skutek, nie łączność. W czwartym „i” łączy równorzędne czynności, lecz nie wskazuje wynikania jednej z drugiej.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

W którym zapisie prawidłowo wydzielono wtrącone zdanie podrzędne?

Odpowiedź: Projekt, który wybraliśmy, wymaga dokładnych pomiarów.

Człon „który wybraliśmy” jest zdaniem podrzędnym przydawkowym wtrąconym między podmiot „projekt” a orzeczenie „wymaga”. Trzeba więc zaznaczyć przecinkami jego początek i koniec. W pierwszych dwóch wersjach brakuje jednej granicy, a ostatnia pomija obie i błędnie rozdziela orzeczenie od dopełnienia.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Zdanie brzmi: „Kiedy ucichł wiatr, żeglarze rozwinęli żagle, które wcześniej zabezpieczyli”. Który opis zależności jest trafny?

Odpowiedź: Człon czasowy zależy od „rozwinęli”, a człon z „które” określa „żagle”.

Pytanie „kiedy żeglarze rozwinęli żagle?” prowadzi do członu „kiedy ucichł wiatr”, czyli podrzędnego okolicznikowego czasu. Z kolei „które wcześniej zabezpieczyli” określa rzeczownik „żagle” i jest podrzędne przydawkowe. Człony nie tworzą szeregu współrzędnego ani nie zależą od czasownika „ucichł”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zdania zawierają po trzy zdania składowe?

Odpowiedź: Marek wrócił, odłożył plecak i otworzył okno. • Gdy zadzwonił budzik, wstałam i przygotowałam śniadanie.

W pierwszym zdaniu formy „wrócił”, „odłożył” i „otworzył” tworzą trzy człony. W trzecim są nimi „zadzwonił”, „wstałam” oraz „przygotowałam”. Konstrukcja „była cicha” stanowi jedno orzeczenie imienne, a bezokolicznik „odpocząć” zależny od „postanowił” nie tworzy tutaj samodzielnego zdania składowego.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Przeczytaj zdanie „Wiem, że bibliotekarka poleciła książkę, którą napisał młody autor”. Który opis zagnieżdżenia jest poprawny?

Odpowiedź: Człon z „że” zależy od „wiem”, a człon z „którą” określa „książkę”.

Od „wiem” pytamy „co wiem?”, otrzymując człon dopełnieniowy z „że”. W jego obrębie rzeczownik „książkę” jest określany członem przydawkowym z „którą”. Powstają dwa poziomy podporządkowania. Kolejność zdań nie znosi tej hierarchii, a obecność kilku orzeczeń nie oznacza automatycznie równorzędności wszystkich członów.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Która wersja poprawnie zapisuje zdanie z pojedynczym spójnikiem „i” łączącym dwa człony współrzędne?

Odpowiedź: Bibliotekarka otworzyła salę i uczniowie zajęli miejsca.

Pojedynczy spójnik „i” łączy tu dwa współrzędne człony: bibliotekarka wykonała jedną czynność, a uczniowie drugą. W takim układzie nie stawia się przecinka przed spójnikiem. Nie wolno też oddzielać przecinkiem podmiotu od orzeczenia ani orzeczenia od jego dopełnienia, jak czynią wersje druga i trzecia.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zdania zawierają poprawnie zapisane granice zdań podrzędnych?

Odpowiedź: Jeśli skończysz szkic, pokaż go opiekunce koła. • Latarnia, która stała przy porcie, wskazywała wejście.

Zdanie warunkowe rozpoczynające się od „jeśli” jest poprawnie oddzielone od rozkaźnikowego członu nadrzędnego. Zdanie z „która” zostało właściwie wydzielone z obu stron jako wtrącenie. Przed „który” w drugiej propozycji brakuje przecinka, natomiast w czwartej przecinek powinien stać przed całym członem zaczynającym się od „że”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

W zdaniu „Wrócimy na boisko, gdy przestanie padać, ponieważ chcemy dokończyć turniej” jaką funkcję pełnią człony podrzędne?

Odpowiedź: Pierwszy wskazuje czas, a drugi podaje przyczynę powrotu.

Człon „gdy przestanie padać” odpowiada na pytanie „kiedy wrócimy?”, dlatego jest okolicznikowy czasu. Fragment „ponieważ chcemy dokończyć turniej” odpowiada na pytanie „dlaczego wrócimy?” i podaje przyczynę. Żaden z tych członów nie określa rzeczownika, nie zastępuje podmiotu ani nie wskazuje miejsca czy sposobu.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zdania zawierają człon podrzędny określający rzeczownik, a nie uzupełniający treść czasownika?

Odpowiedź: Odszukaliśmy list, który babcia schowała w albumie. • Album, w którym leżał list, należał do babci.

W pierwszym zdaniu pytamy o list: „jaki list?”, a w trzecim o album: „jaki album?”. Są to człony przydawkowe określające rzeczowniki. Informacja z „że” odpowiada na pytanie „czego się dowiedzieliśmy?”, więc jest dopełnieniowa. Człon z „gdy” wskazuje czas zobaczenia listu, nie cechę rzeczownika.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które przekształcenie zachowuje sens zdania „Ponieważ autobus się spóźnił, dotarliśmy po rozpoczęciu spotkania”?

Odpowiedź: Autobus się spóźnił, więc dotarliśmy po rozpoczęciu spotkania.

Zdanie wyjściowe wskazuje opóźnienie autobusu jako przyczynę późnego przybycia. Konstrukcja ze spójnikiem „więc” przedstawia te same zdarzenia od strony skutku i zachowuje ich kolejność logiczną. Pozostałe warianty zmieniają punktualność, czas dotarcia albo relację czasową, dlatego nie są równoważnymi przekształceniami.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które opisy poprawnie analizują zdanie „Kiedy zapadł zmrok, przewodnik rozpalił ognisko i uczestnicy przygotowali kolację”?

Odpowiedź: Człon z „kiedy” określa czas obu późniejszych czynności. • Informacje o rozpaleniu ogniska i przygotowaniu kolacji są współrzędne.

Człon czasowy wyznacza tło dla dwóch czynności wykonanych po zapadnięciu zmroku. Informacje „przewodnik rozpalił ognisko” oraz „uczestnicy przygotowali kolację” są równorzędnymi członami głównymi połączonymi spójnikiem „i”. Nie są dopełnieniami, a spójnik łączny nie wprowadza zdania celu. Konstrukcja wielokrotna może zawierać kilka członów współrzędnie głównych.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Zdanie „Jeśli założymy osłonę, rośliny przetrwają przymrozek” wyraża warunek. Które przekształcenie zachowuje ten sens?

Odpowiedź: Rośliny przetrwają przymrozek, pod warunkiem że założymy osłonę.

„Pod warunkiem że” zachowuje zależność: przetrwanie roślin jest przedstawione jako uzależnione od założenia osłony. Pozostałe zdania podają już zaistniałą przyczynę, skutek lub przeciwstawienie. Zmieniają więc status zdarzeń, nie tylko spójnik. Przekształcając zdanie, sprawdzamy relację znaczeniową i czas, a nie samą poprawność gramatyczną.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Który zapis poprawnie stosuje przecinek przy powtórzonym spójniku pełniącym tę samą funkcję?

Odpowiedź: Albo pojedziemy pociągiem, albo wybierzemy wieczorny autobus.

Powtórzona konstrukcja „albo…, albo…” zestawia dwie równorzędne możliwości, dlatego przed drugim spójnikiem stawia się przecinek. Nie umieszcza się znaku bezpośrednio po pierwszym „albo” ani między orzeczeniem „pojedziemy” a określeniem środka transportu. Wersja bez przecinka nie zaznacza wymaganej granicy powtórzonych członów.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Przeczytaj mikrotekst: „Redaktorka sprawdziła dane, które przesłał reporter, a kiedy zauważyła rozbieżność, poprosiła go, żeby ponownie skontaktował się z rozmówcą”. Które stwierdzenia o jego składni są poprawne?

Odpowiedź: Człon „które przesłał reporter” określa rzeczownik „dane”. • Człon zaczynający się od „kiedy” określa czas prośby redaktorki.

Zdanie z „które” jest przydawkowe, ponieważ rozwija rzeczownik „dane”. Człon „kiedy zauważyła rozbieżność” wskazuje czas czynności „poprosiła”. Fragment z „żeby” zależy od prośby i przekazuje jej treść, nie jest więc współrzędny. Mikrotekst ma więcej niż dwa człony i łączy podrzędność z połączeniem współrzędnym oznaczonym przez „a”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia