Quizowania
⌛ 00:00
0/12

Głoski, litery, akcent i podstawy fonetyki – język polski klasa 6

Ćwicz rozróżnianie głosek, liter i sylab, funkcje litery i, zasadniczy akcent wyrazowy, akcent zdaniowy oraz intonację w klasie 6.

Edukacja szkolna Język polski Poziom: średni 12 pytań
1. Które stwierdzenia poprawnie rozróżniają głoskę i literę?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

2. Jak należy analizować zapis „sz” na początku wyrazu „szafa”?
3. Który wynik poprawnie opisuje wyraz „szafa”?
4. Który wynik poprawnie opisuje wyraz „chata”?
5. Jaką funkcję pełni litera „i” w wyrazie „pies”?
6. Jaką funkcję pełni litera „i” w wyrazie „lis”?
7. Które stwierdzenia poprawnie porównują funkcję litery „i” w wyrazach „ziarno” i „zima”?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

8. Które głoski stanowią ośrodki sylab w wyrazie „makaron”, podzielonym ma-ka-ron?
9. Na którą sylabę pada zasadniczy akcent w wyrazie „kolega”, podzielonym ko-le-ga?
10. Które zapisy poprawnie zaznaczają zasadniczy akcent na przedostatniej sylabie?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

11. Co przede wszystkim wyróżnia akcent zdaniowy w wypowiedzi „MAREK przyniósł mapę”, jeśli mocniej wymawiamy pierwsze słowo?
12. Które opisy odpowiadają typowej intonacji neutralnego pytania rozstrzygającego i zakończonego oznajmienia?

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi.

Graj dalej

Ucz się z fiszkami Cała kategoria
Edukacja szkolna List, zaproszenie, ogłoszenie i dedykacja – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Baśń, legenda, mit, bajka i opowiadanie – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Notatka, plan i selekcja informacji – klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy – język polski klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Przypadki i odmiana części mowy – język polski klasa 6 12 pytań · średni Edukacja szkolna Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie – klasa 6 12 pytań · średni

Utrwal wiedzę

Wyjaśnienia wszystkich odpowiedzi

Które stwierdzenia poprawnie rozróżniają głoskę i literę?

Odpowiedź: Litera jest znakiem graficznym, który widzimy w zapisie i którym oznaczamy głoski. • Głoska jest elementem mowy, który rozpoznajemy słuchem podczas wymawiania wyrazu.

Głoska należy do dźwiękowej postaci języka: słyszymy ją i wymawiamy. Litera należy do pisma: jest znakiem służącym do zapisu głosek. Te elementy nie tworzą zawsze układu jeden do jednego, ponieważ dwie litery mogą wspólnie oznaczać jedną głoskę.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jak należy analizować zapis „sz” na początku wyrazu „szafa”?

Odpowiedź: Jako dwuznak: dwie litery wspólnie oznaczają jedną głoskę.

Dwuznak jest połączeniem dwóch liter, które w danym wyrazie zapisują jedną głoskę. W wyrazie „szafa” litery „s” i „z” tworzą właśnie taki zapis. Nie oznaczają dwóch kolejnych głosek, a litera „z” nie jest tu samym znakiem miękkości, dlatego przy liczeniu głosek traktujemy całe „sz” jako jeden dźwięk.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Który wynik poprawnie opisuje wyraz „szafa”?

Odpowiedź: „Szafa” ma 5 liter, 4 głoski i 2 sylaby.

W zapisie widzimy pięć liter: s-z-a-f-a. Podczas wymowy „sz” tworzy jedną głoskę, a pozostałe litery odpowiadają trzem kolejnym głoskom, więc razem są cztery. Dwie samogłoski „a” wyznaczają dwie sylaby: sza-fa.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Który wynik poprawnie opisuje wyraz „chata”?

Odpowiedź: „Chata” ma 5 liter, 4 głoski i 2 sylaby.

Wyraz zapisujemy pięcioma literami: c-h-a-t-a. Początkowe „ch” jest dwuznakiem oznaczającym jedną głoskę, dlatego w wymowie liczymy cztery głoski. Samogłoski „a” są ośrodkami dwóch sylab, co daje podział cha-ta.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaką funkcję pełni litera „i” w wyrazie „pies”?

Odpowiedź: Zmiękcza poprzednią spółgłoskę „p”, lecz przed „e” nie oznacza osobnej głoski.

Gdy „i” występuje po spółgłosce i przed inną samogłoską, w szkolnej analizie oznacza miękkość poprzedniej spółgłoski, ale nie jest osobną głoską. Dlatego „pies” ma cztery litery, trzy głoski i jedną sylabę, której ośrodkiem jest „e”.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Jaką funkcję pełni litera „i” w wyrazie „lis”?

Odpowiedź: Oznacza samogłoskę oraz sygnalizuje miękkość poprzedniej spółgłoski „l”.

W wyrazie „lis” litera „i” stoi po spółgłosce i przed spółgłoską. W tej pozycji zapisuje samogłoskę, która jest ośrodkiem jedynej sylaby, a jednocześnie informuje o miękkiej wymowie poprzedniego „l”. Wyraz ma zatem trzy litery, trzy głoski i jedną sylabę.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które stwierdzenia poprawnie porównują funkcję litery „i” w wyrazach „ziarno” i „zima”?

Odpowiedź: W wyrazie „ziarno” litera „i” przed „a” tylko sygnalizuje miękkość poprzedniej spółgłoski. • W wyrazie „zima” litera „i” przed „m” oznacza samogłoskę i zarazem zmiękcza poprzednią spółgłoskę.

Po spółgłosce przed kolejną samogłoską, jak w wyrazie „ziarno”, litera „i” służy do zaznaczenia miękkości i nie tworzy osobnej głoski. Przed spółgłoską, jak w wyrazie „zima”, zapisuje samogłoskę będącą ośrodkiem sylaby, a równocześnie wskazuje miękkość poprzedniej spółgłoski.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które głoski stanowią ośrodki sylab w wyrazie „makaron”, podzielonym ma-ka-ron?

Odpowiedź: Samogłoski „a”, „a” oraz „o”.

Każda sylaba zawiera samogłoskę, która stanowi jej ośrodek. W podziale ma-ka-ron pierwszą sylabę organizuje „a”, drugą kolejne „a”, a trzecią „o”. Całe grupy liter są sylabami, ale pytanie dotyczy ich ośrodków, nie wszystkich składników.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Na którą sylabę pada zasadniczy akcent w wyrazie „kolega”, podzielonym ko-le-ga?

Odpowiedź: Na sylabę „le”, czyli drugą od końca.

Akcent wyrazowy polega na mocniejszym wymówieniu jednej sylaby. Zasadnicza polska reguła mówi, że w wyrazie wielosylabowym pada on zazwyczaj na sylabę przedostatnią. W podziale ko-le-ga jest nią „le”, dlatego mówimy ko-LE-ga.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które zapisy poprawnie zaznaczają zasadniczy akcent na przedostatniej sylabie?

Odpowiedź: ko-LE-ga • ka-NA-pa

W wyrazach „kolega” i „kanapa” przedostatnie sylaby to odpowiednio „le” oraz „na”. W dwusylabowym wyrazie „zeszyt” zasadniczy akcent pada na pierwszą sylabę: ZE-szyt. W czterosylabowym wyrazie „rowerowy” przedostatnia jest trzecia sylaba, więc poprawny zapis to ro-we-RO-wy.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Co przede wszystkim wyróżnia akcent zdaniowy w wypowiedzi „MAREK przyniósł mapę”, jeśli mocniej wymawiamy pierwsze słowo?

Odpowiedź: To, że właśnie Marek, a nie inna osoba, wykonał czynność.

Akcent zdaniowy wyróżnia głosem wyraz najważniejszy w danej sytuacji. Mocniejsze „MAREK” odpowiada na pytanie „kto?” i przeciwstawia Marka innym możliwym wykonawcom. Gdyby wyróżnić słowo „mapę”, punkt ciężkości przesunąłby się na przedmiot, ale nie dzieje się tak w podanym zapisie.

Sprawdź źródło wyjaśnienia

Które opisy odpowiadają typowej intonacji neutralnego pytania rozstrzygającego i zakończonego oznajmienia?

Odpowiedź: W pytaniu „Masz zeszyt?” głos zwykle wznosi się ku końcowi. • W oznajmieniu „Mam zeszyt.” głos zwykle opada przy zakończeniu.

Intonacja to przebieg wysokości głosu w wypowiedzi. W neutralnym pytaniu wymagającym odpowiedzi „tak” albo „nie” melodia zwykle się wznosi, natomiast spokojne, zakończone oznajmienie ma zwykle przebieg opadający. Określenie „zwykle” jest ważne, ponieważ kontekst i intencja mówiącego mogą modyfikować brzmienie.

Sprawdź źródło wyjaśnienia